İletişimsel eylem, Habermas’ta katılımcıların davranışlarını karşılıklı anlaşma yoluyla koordine etmeye yöneldikleri eylem biçimidir. Bir konuşmanın yapılması tek başına iletişimsel eylem olduğu anlamına gelmez: dil, başkalarını etkilemek veya stratejik sonuç almak için de kullanılabilir.
Anlaşmaya yönelme, söylenenin doğruluğu, normatif uygunluğu ve konuşanın içtenliği hakkında sorgulanabilir geçerlilik iddiaları taşır. Katılımcıların her konuda fiilen uzlaşması gerekmez. Önemli olan, itirazların gerekçelerle karşılanabilmesi ve başkasının zorla değil gerekçeyle ikna edilmesinin hedeflenmesidir.
Bir toplantıda aynı karara varılmış olması bu koşulların sağlandığını kanıtlamaz. Sonuç tehdit, eşitsiz söz hakkı veya bilgiye erişim farkıyla oluşmuş olabilir. Kavram bu nedenle sıradan nezaket tavsiyesi değil, toplumsal koordinasyonun ve rasyonalitenin hangi koşullarda eleştirilebileceğine ilişkin bir çerçevedir.
Yaşam dünyası ve sistem ayrımı, iletişimsel ilişkilerin para ve idari güç gibi mekanizmalarla gerilimini incelemeye açılır. Habermas’ın önerisi bütün ekonomik veya idari işleyişin konuşmaya çevrilmesi değildir. Eleştiri, bu mekanizmaların uygun sınırlarını ve demokratik meşruiyetle ilişkisini sorgular.