← Kavramlara dön

Entfremdung

Almanca
EN alienation
FR aliénation
TR yabancılaşma
FelsefeİktisatToplum teorisiEmek ve üretimToplumsal ilişkiler
Kavram açıklaması

Yabancılaşma, Marx’ın 1844 elyazmalarında insanın ürettiği ürün, üretim etkinliği, insani olanakları ve başka insanlarla ilişkisi karşısında dışsal bir güce bağımlı hale gelişini tartışır. Kavram burada öncelikle ücretli emek ve özel mülkiyet ilişkileri içinde kurulmaktadır; yalnızlık veya kendini kötü hissetmekle eşanlamlı değildir.

İşçinin ürünü, onun etkinliğinin nesnelleşmiş sonucu olduğu halde başkasının mülkiyeti ve denetimi altında karşısına çıkar. Etkinliğin kendisi de kişinin yaşamını gerçekleştirdiği bir faaliyet olmaktan çok yaşamını sürdürmek için zorunlu bir araç haline gelebilir. Nesnelleşme ile yabancılaşma bu nedenle aynı şey değildir.

Marx’ın türsel varlık tartışması, insanın yaşamını ortak, bilinçli ve dönüştürücü etkinlik içinde kurabilmesini konu edinir. Bunun belirli bir ahlaki insan doğası öğretisiyle ilişkisi ve sonraki eserlerde hangi ölçüde sürdüğü yorum tartışmalarına açıktır. Erken elyazmaları ile Kapital arasında düz bir süreklilik veya mutlak kopuş peşinen varsayılmamalıdır.

Şeyleşme ve meta fetişizmi bu sorularla ilişkilidir, ancak farklı çözümleme araçlarıdır. Yabancılaşmanın güncel kullanımında çalışma üzerindeki denetim, ürünlerin sahipliği ve toplumsal işbirliği gibi belirli ilişkiler açıkça belirtilmelidir. Böylece kavram her hoşnutsuzluğa verilen belirsiz bir ad olmaktan çıkar.

Metis Academia hakkındaKaydın son düzenlenmesi: 19.10.2026Düzenlenme tarihi, kaynakların ayrıca doğrulandığı anlamına gelmez.